Mekteplerde úyretiliwi zárúr bolǵan 4 pán

Sońǵı jıllarda turmısımızdaǵı júdá kóp tarawlar jedel pát penen rawajlanıp ketti. Derlik barlıq tarawlarda úlken ózgerisler ámelge asırılmaqta. Mektep hám bilimlendiriw tarawında da ayrıqsha jańalıqlar ámelge asırılmaqta, tálim sıpatı sezilerli dárejede rawajlandı. Soǵan qaramastan házirge shekem, mektepte oqıtılıp atırǵan pánlerdi jetilistiriwge mútajlik bar. Bul maqalanı tolıq oqıp shıqsańız mekteplerde uyretiliwi zárúr bolǵan 4 pán tuwralı bilip alasız.

Nege mekteplerde? Licey/kollej yamasa universitetlerde emes? Mekteplerde jańa pánniń kiritiliwi oqıtıwshı - qánigelerdi támiynlep beriw maqsetinde universitetlerde jańa baǵdarlardıń engiziliwine sebepshi boladı. Mektep pitkeriwshileri bilimlerdi ózlestiriwdiń dawamlı bolıwın támiyinlew ushın bolsa, álbette, licey/kollejlarde de túpten ózgerisler kiritiledi.

Tómendegi zamanagóy tarawlar mekteplerimizde jaslarǵa pán retinde uyretiliwi kerek. Olardıń geyparaları búgingi kúnde shet el mámleketleri mekteplerinde uyretiledi hám bunıń natiyjeliligi biraz waqıttan berli sınaqtan ótken.

1. LOGIKALÍQ PIKIRLEW. Kolledjde oqıǵan waqıtımızda bizge “Logika ” dep atalatuǵın pánnen sabaq ótiletuǵın edi. Pikirimshe, logikalıq pikrlewdiń eń ápiwayı sabaqların mektep jasındaǵı balalarǵa, múmkinshiligi barınsha baslanǵısh klaslardan baslap, úyretiw kerek.

2. KLAVIYATURA. Dúnyanıń rawajlanǵan mámleketleriniń biri Amerikada jumısqa kiriw ushın talaban birinshi náwbette, klaviyaturaǵa qaramastan jazıwdı biliwi kerek. Nege biziń mekteplerimizde klaviaturaǵa qaramastan jazıw sıyaqlı qızıqlı, úyreniw zárúr bolǵan hám eń keregi hár bir mektepte múmkinshiligi bolǵan pándı úyretiw múmkin emes? Házirgi waqıtta Ózbekstanda da jumısqa kiriw ushın kompyuter sawatxanlıǵı sınaqtan ótkerilmekte. Bul kónlikpe texnologiya rawajlanıp baratırǵan asirde jaslar ushın júdá paydalı!

3. ÓZBETINSHE IZLENIW. Shet el mekteplerinde “Study hall” dep atalatuǵın bólek sabaq túri bar. Bul sabaqta oqıwshılardıń ózbetinshe izertlewleri ushın múmkinshilik jaratıp beriledi. Universal oqıtıwshı balalarda payda bolıwı múmkin bolǵan sorawlarǵa juwap beriw, hár bir oqıwshı álbette qandaydır másele menen bánt ekenligin baqlaw ushın juwapker boladı. Sabaqta hár kim ózine eń qızıq bolǵan tarawǵa tiyisli qandayda bir másele ústinde bas qatıradı, ızlenedi. Bul sabaqta oqıwshılarǵa úyreniw boyınsha tolıq erkinlik beriledi: qandayda bir taraw uyretilmeydi, tapsırma berilmeydi, hámme ózi qálegen páni ústinde isleydi. Dógerekler? Yaq, ıxtıyarlılıq(qálewshilik) kóbirek bolǵanlıǵı sebepli olar joqarı nátiyje bere almaydı. Dógereklerde orınlawǵa bolatuǵın jumıslar bólek sabaq retinde ótkerilse, nátiyje joqarı dárejede boladı.

4. JARATÍWShANLÍQ SABAǴÍ(Innovaciya). Bul sabaqta oqıwshılarǵa ózleri qızıqqan, qálegen nárseni jaratıwları ushın múmkinshilik beriliwi kerek. 45 minutlı sabaq dawamında hár bir oqıwshı ózi qızıqqan tarawǵa tiyisli qandayda bir nárseni islesin, jaratsın. Yaponiyada mektep oqıwshıların jańa innovaciyalardı jaratıwǵa májbúrleytuǵın sabaqlar ótiliwi haqqında esitken edim. Bizde de soǵan uqsas sabaqlar ótiliwi, engiziliwi kerek. Bul sabaqta ádebiyatqa háwesker oqıwshı qosıq jazsın, gúrriń jazsın. Texnologiyaǵa qızıǵatuǵın bala qanday da jańa ashılıw qılsın (dúńya júzlik bolıwı yamasa qoldan keletuǵın nárse bolıwı shárt emes). Ónermentshilikke qızıǵatuǵınlar, óner menen shúǵıllansın, súwret sızıwǵa qızıǵıwshılar súwret sızsın. Menińshe, oqıwshılarǵa háptede bir neshe kún sonday sabaqlarda óz qábiletlerin kórsetiwge múmkinshilik berilse, mekteplerimizden kóplegen jas qábiliyetli jaslar jetisip shıǵar edi.

Jáne qosımsha reformalardı da aytıp ótiwimiz kerek. Mekteplerde oqıwshılardıń ótkeretuǵın waqıtı júdá az. Sabaqlar kúndizgi 4 yamasa 5 ge shekem dawam etse, oqıwshılardıń sharshap qalmawları ushın tánepis waqıtları kóbeytilip, sabaq waqıtları qısqartırılıwı ornına qosımsha sabaqlar kiritilse, jaslar bos waqıtların qadaǵalawsız qalıwları kemrek bolar edi.

Men qánigeligim boyınsha ápiwayı izleniwshimen. Tálimdi shólkemlestiriw boyınsha hesh qanday tájiriybem joq. Bul jóneliste jeterlishe bilimge de iye emespen. Sol sebepli joqarıdaǵı usınıslarımda qátelikler kóp bolıwı tábiyiy. Olardı jápiwayı bir izleniwshiniń Ózbekstan tálim sistemasın jetilistiriwge úles qosıw maqsetinde alıp kelgen usınısları, dep qabıl etiń.

Mektepke shekemgi tálim fakulteti baspasóz xızmeti: A. Keńesbaev


SOŃǴÍ JAŃALÍQLAR

Mektepke shekemgi tálim fakulteti jańalıqları menen tanısıń!

Logopedler bayramı

Mektepke shekemgi tálim fakultetinde 14-noyabr "Logopedler bayramı" keń túrde belgilendi. Bayramda student jaslar tárepinen tayarlanǵan saxnalıq kórinisler hámde ayaq oyınlar qatnasıwshılar názerine usınıldı.

Spidke qarsı gúres

29-noyabr kúni 1-dekabr "Xalıqaralıq spid hám narkomaniyaǵa qarsı gúresiw kúni" múnásebeti menen 1-2 kurslar arasında "Biz narkomaniyaǵa qarsımız" atlı tádbir shólkemlestirildi. Tádbirde fakultet dekanı hám professor oqıtıwshılar qatnastı.

Xosh keldiń "Jańa jıl"

17-dekabr kúni jańa 2020-jıl kirip keliwi múnásebeti menen bayram tádbiri shólkemlestirildi. Keshege jıynalǵan qatnasıwshılar bayram menen qutlıqlandı. 2019-jıl jaqsı nátiyjege erisken ustaz hám talabalarǵa bayram sawǵası berildi.